ابو القاسم سلطانى
416
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 5 * ) - فروغ ناصرى ، دستنويس ، كتابخانه شخصى ، پ 184 ( 6 * ) - مفتاح الادويه ناصرى ، صفحه 184 ( 7 * ) - پزشكىنامه ج 1 ص 358 Code - 2798 گل حنا Impatiens balsamina L . گياهى است يك ساله ، تزئينى ، ساقه افراشته ، گوشتالو ، كركدار يا بدون كرك ، تا اندازهاى منشعب ، به ارتفاع 90 - 30 سانتيمتر از خانواده Balsaminaceae . برگها متناوب ، به درازاى 15 - 5 سانتيمتر ، نوك دراز و تيز ، گرهاى و برگشته ، حاشيه دندانهدار ، گل به رنگ صورتى يا سرخ ، ميوه كپسول ، كركدار ، دانه مشبك . پراكندگى : در زمينهاى مرطوب ، كنار آبگيرها ، حاشيه مزارع آسيا و اروپا رويش دارد . در چين ، هند ، ژاپن ، مالزى و ايران پرورش مىيابد . ميوههاى رسيده به محض تماس با دست شكافته شده و دانههاى مشبك داخل آنها به خارج پرتاب مىشوند و نام علمى جنس گياه Impatiens و Impatient ( بىقرار - كمحوصله ) به همين مناسبت به گياه داده شده است . به علت استفاده زنان از برگ و گل گياه در آرايش ، به جاى حنا Lawsonia alba Lam آن را گل حنا ناميدهاند كه به عربى فاغيه ناميده مىشود و اين نام عربى به گل گياه مورد بحث نيز داده شده است . قسمت مورد مصرف : گل ، برگ ، دانه . تركيبات شيميائى : بتا آميرين Beta amyrin ، 2 - متوكسى - 1 و 4 - نفتوكينون Nephthoquinone كه داراى اثرات ضد قارچهاى بيمارىزا و باكترىها را دارد ، منوگلى كوزيد آنتوسيانين Monoglycoside anthocyanin ( در گلهاى قرمزرنگ ) و اسيدهايى نظير Oleic ، آراسيديك Arachidic و لينولئيك اسيد Linoleic acid و دانهها بين 24 تا 28 درصد روغن ثابت چسبنده . موارد مصرف درمانى : در آمنوره يا فقدان قاعدگى Amenorrhoea ، زايمانهاى سخت و دردناك ، لمباگو ، درد اعصاب بين دندهاى Intercostal neuralgia ، رماتيسم ، مسموميت از خوردن ماهى فاسد ، سكسكه از دانههاى گياه و در خلط سينه ، ورم و آبسه و به منظور اصلاح گردش خون از ساقههاى گياه استفاده به عمل مىآيد . در لمباگو و درد پهلو از گلهاى گياه نيز استفاده مىشود .